整理台語冊kap閱讀 e 心得

Góa leh khòaⁿ Tâi-gí chheh lóng ū-iáⁿ kám-kak tòe bē tio̍h sî-tāi. Chit kù ōe m̄-sī 1, 2 kù ē-tàng kóng oân. Lán lóng chin chai siā-hōe, kàu-io̍k ê chè-hān, thé-chè lāi góa ū-iáⁿ bô hit lō hoat-tō͘, che m̄-sī góa ē-tàng kóng ē chheng, mā m̄-sī beh phì-siùⁿ láng ê ōe. Che ōe-thâu sī ùi ē-kha beh kóng ê ōe.

Lán it-ti̍t chin giâu-gî chē-chē lâng kā ka-tī ê tēng-ūi giú liáu sioⁿ koân, tong-jiân he sī lâng ê jia̍t-chêng, jia̍t-chêng bô tāi-piáu sī châi-tiāu, chhòng-chok-chiá kám ài sī ūn-tōng-chiá, kám sī ha̍k-chiá？Khòaⁿ Tâi-gí chheh, kā chong-kàu pō͘-hūn the̍h-tiāu, kàu-châi the̍h-tiāu, sû-tián, jī-tián the̍h-tiāu koh chhun sáⁿ？ Si sǹg sī tōa-chong, láng koh khòaⁿ kīn-tāi ê si-chok chú-koan lâi khòaⁿ lóng bô siáⁿ piàn-hòa, che kám sī si-jîn ê pûn-tōaⁿ？ Á sī put-bū-chèng-gia̍p？ Jú bián kóng sī ta̍h Tâi-hôa siang tiâu chûn ê. Tong-jiân, lán liáu-kái thé-chè gōa ê khùn-kéng, chóng-sī, che lí-iû kám beh iōng chi̍t sì lâng？Hèng siá, soah bô hèng ha̍k-sip, oa̍t-tho̍k án-ne kám tio̍h？ Lán m̄-sī beh phoe, che ài hō͘ lán lâi kiám-thó. Tong-jiân, ē ū lâng koh kóng lán siá PE̍H-ŌE-JĪ bô ha̍p Kàu-io̍k pō͘ ê bûn-jī piau-chún-hòa, chē úiaⁿ sī ka-tī phô͘ ka-tī, khòaⁿ khin pa̍t-lâng. Án-chóaⁿ kóng, in kám bat siá 1 phiⁿ choân-lô ê bûn-chiong？ Nā bô bô su-iàu ū chit khóaⁿ ê chí-kàu. Hiān-tāi ê gí-giân ha̍k-sip bô it-tēng ài ta̍k pún chheh lóng sī chù-kái, thó-chè chóa lah, pûn-tōaⁿ lâng ê nôa-thâu niâ. Hô-hòng, bo̍k-chêng siá choân-lô PE̍H-ŌE-JĪ ê lâng sī gōa chē, lín ū su-iàu án-ne lâi tiám iû tah pio-thâu？Kóng khit lâi, sī lia̍h m̄-tio̍h tiong-tiám, ū jia̍t-chêng, put-kò chhò-loān khì ah. Kóng kah pháiⁿ thiaⁿ ê, m̄-sī chheh tha̍k chió tō sī le̍k-sú jīn-bat bô kàu.

Lán tha̍k bûn-ha̍k chok-phín, kóng si̍t ê, chhim-chhim liáu-kái chok-chiá tàu-té ū leh iōng sim siá bô, ū chin-pō͘ bô, che mā thang hoán-èng Tâi-gí ê hiān-chōng. Tong-jiân, góa m̄-sī 1 ê hó ê chhòng-chok-chiá, múi 1 ê lâng mā bô it-tēng ài chò chhòng-chok-chiá, tān-sī, lán ài chò 1 ê kì-lo̍k-chiá. Che mā sī su-siá bîn-chú-hòa ê tiong-tiám, Tâi-gí ē ho̍k-chèng ê ǹg-bāng.

Lán iû-goân chi-chhî chhut chheh, siá-chok, su-siá bîn-chú-hòa. Ǹg-bāng chē lâng siá, bô kāng ê gī-tê, bô kāng ê chhiú-lō͘ chiah thang chèng-siông. Chiâⁿ se̍k-chhiú ê chok-ka ài siá koh-khah hó ê chok-phín chò bûn-ha̍k ê kiàn-pún, ha̍k-chiá chò kàu-châi…, án-ne chiah sī hun-kang,bô--chiá, lō͘-bé mā sī sí…nā bô, khah chē bûn-ha̍k-chióng lóng bô ì-gī.

Che m̄-sī phoe, sī leh chéng-lí Tâi-gí chheh, oa̍t-tho̍k ê sim-tek.

------------------

Koh kòe kui kang, chhù lāi tō ū sin ê sêng-oân. Sim-chiâⁿ chiâⁿ hok-cha̍p, mā hi-bāng ka-tī ê sim-lí kap sin-thé-lí lóng pī-pān hó-sè. Ū chiâⁿ chē tāi-chì m̄-sī lán ē-tàng chhú-lí ê kan-taⁿ ē-tàng seng khǹg chi̍t piⁿ.

Khòaⁿ lán kin-nî oân-sêng ê sū-kang khêng-si̍t m̄-sī chiok boán-ì, chóng-sī ē-tàng ū 1 kóa kau-tāi.

Kin-nî iû-goân khai chiâⁿ chē sî-kan tī bûn-ha̍k-chióng, goe̍h-khîm, oa̍t-tho̍k Tâi-gí tī koân, liān cháu, mê-nî khó-lêng bô hoat-tō͘ án-ne ah. Chóng-sī, nā sî-kan-pió hō͘ hó, soán khah tiōng-iàu ê pí-sài, eng-kai ài ùi chia chú-iàu ê chiàn-tiûⁿ chiah tio̍h. Chiam-tùi Tâi-gí su-siá ê chit mā eng-kai ài the̍h koân, lán lóng khai hiah chē sî-kan ah.

Bīn-tùi bī-lâi chi̍t-kóa piàn-hòa, lán tiāⁿ-tio̍h ài kè-siok ha̍k-sip, chin-pō͘, hia bô oân-sêng ê kan-taⁿ lâu tī āu 1 tang ah.

Chóng-sī, lán lō͘ tio̍h ài kè-siok kiâⁿ koh put-sî tiâu-chéng…

2017/10/2

góa ê ūn-tōng kì-sū-2

Lán téng 1 phiⁿ lo̍h-bóe kóng liáu sioⁿ kòe hn̄g khì. Chhiáⁿ liōng-chêng, góa si̍t-chāi bô chai siá che bûn sī beh iōng siáⁿ-mih sim-thài. Sī ka-tī ê kò-jîn kì-sū á sī beh o̍h「村上春樹」kì-lo̍k i ê seng-oa̍h lâi chò「sòaⁿ-bûn」. Ū-iáⁿ, lán tek-si̍t ū leh sióng-siōng án-nóa chiah sī chok-ka, beh án-chóaⁿ chò, siáⁿ-mih koh sī si-jîn…téng-téng ê būn-tê, só͘-tí, lán mā siōⁿ beh kì-lo̍k lán ê siūⁿ-hoat, kám-sióng.

Koh kóng kàu Marathon, ū lâng koh ē hùn-liān kî-tha ê kiàn-chí-bah, lán tī Yotube ē-tàng khòaⁿ tio̍h,che long sī ùi se-honghia thoân lâi--ê, tī A-chiu sī jú lâi jú liû-hêng. Nā beh hùn-liān, koh ài kò͘-lū khùn-bîn kap ím-sit ê būn-tê,án-chóaⁿ chia̍h,ài chia̍h siáⁿ lóng bē chhìn-chhái--chit, bô, chhau liáu kòe thâu tian-tó ē hāi. Che lóng sī chin kho-ha̍k-sèng ê gián-kiú si̍t-giām ê kiat-lūn.

Lán koh tńg-lâi su-khó Tâi-oân ím-sit ê gûi-ki, si̍t-chāi hō͘ lâng hoân-ló, m̄-sī sioⁿ iû, sioⁿ tang kiâm-chiáⁿ, che lóng tùi kiàn-chí-bah ê sêng-tióng lóng chin put-lī, koh jú bián kóng chit tōa tui ū to̍k ê si̍t-phín, bô kiān-choân ê hoat-tiâu. Chē-chè ê koan-chat lóng sī kap chò-hóe. Lâng kóng jīm-hô tāi-chì chiong-kî-bé lóng sī kāng-khoán ê tō-lí. Lán sī ná cháu ná siōⁿ chia ū ê bô ê, sī kóng góa m̄-chai pa̍t-lâng leh cháu ê sî sī leh siōⁿ siáⁿ, án-ne ti̍t-ti̍t cháu sī leh tui-kiû siáⁿ-mih, sī-m̄-sī lán koh kā chia ê tāi-chì bú kah sioⁿ hok-cha̍p leh？Á sī lán koh cháu bô kàu chē？

Tòa Hô-lan ê kî-kan, lán kám-siū tī hiah khong-khì chiâⁿ hó, kin-pún sī 1 chióng hiáng-siū, sim-chiâⁿ oân-choân pang-khang, tong-jiân lah, ē siōⁿ kóa kî-tha tāi-chì. Chóng-sī bē hiah tîm-tāng, chha-put-to lóng sī leh him-sióng kéng-tì khah chē. Sī-m̄-sī án-ne, lâng khah ē ū khah gió-toh ê ūn-tōng-oân, pah-bīn sī án-ne lah.

Tī kòe-khì bat chham-ka ūn-tōng hāu-tūi, ū kàu-liān ná bô leh, lán mā khah chió leh su-khó che būn-tê, ūn-tōng pí-sài lóng sī beh chhiaⁿ-iāⁿ, ài sńg, bô ài tha̍k-chheh ê sim-thài, jīm-hô tāi-chì chò lóng bô kài kú. Mā bô lāu-su kóng ūn-tōng ē pang-chān lán ê ap-le̍k tháu-pàng, bo̍k-koài a-tok-á sin-thé lóng khah hó, lán khah lám, bē-tàng kap se-hong ê kok-ka pí-phēng, sin-koân lóng khah é koh phàng. Che m̄-nā sī ki-in ê in-toaⁿ. Tiāⁿ-tio̍h koh ū kho-ha̍k-sèng ê kan-chèng.Lán sī lí-khang pōe-kéng, sui-bóng bô ū cha̍t-pak ê hùn-liān, chóng-sī chit kui tang tiāⁿ-tiāⁿ su-khó chit-lūi ê būn-tê, mā ū tām-po̍h-á tì-kak. Ǹg-bāng koh iā-ē hù.

Lō͘ mā sī ài kè-siok kiâⁿ. Lán nā su-khó lán pêng-siông sî só͘ chò ê sū-kang, múi 1 kiāⁿ lóng kā khian khian chò-hóe, kha-thâu-u kap thâu-khak tòe nî-hòe chiām-chiām bô hāu, tio̍h ài ke oa̍h-tāng leh, bô, ē thè-hòa jú kín.

2017/8/22

góa ê ūn-tōng kì-sū

Chit tōa tui lâng leh hèng cháu marathon, m̄-chai sī leh hèng siáⁿ！
Ū lâng sī leh cháu hi-hoa--ê, pí-lūn kóng leh siàu-siūⁿ the̍h pâi-á khì kap pêng-iú chhiaⁿ-iāⁿ, koh khai-chîⁿ chē hui-lêng-ki kì pa̍t-kok leh cháu, ū-iáⁿ sī siáu--ê. 

Tâi-oân chha-put-to múi chi̍t kò goe̍h lóng ū pí-sài, góa pat thiaⁿ kòe ū lâng choan-mn̂g leh cháu the̍h chióng-kim ê. M̄ chai he kha sī siáⁿ chò ê. Lán pêng-siông 1 kò goe̍h nā ū cháu chhiau-kòe 200 khí-lo̍h, to sī kî-chek ah. 

Lán bô ài cháu chhī-khu ê pí-sài, in-ūi chai-iáⁿ he lóng chin khai-chîⁿ, hô-hòng lóng leh khip lap-sap khong-khì, koh ū sèⁿ-miā ê gûi-hiám, chhia m̄-chai tang-sî ē lòng--kòe-lâi. Lán tiāⁿ khòaⁿ ū lâng àm-sī tī chhī-khu leh cháu, khong-khì bái koh tī chhia-liông cháu-siám, in kám bô chai gûi-hiám？Ūn-tōng m̄-sī ē hō͘ lâng thâu-khak khah cheng-kong ê kám m̄-sī？Che si̍t-chāi hō͘ lâng oh-tit lí-kái. 

Lán mā khòaⁿ chiâⁿ chē lâng kui-sin-khu chhēng kah pha-li-pha-li, bêng-pâi chit tōa tui, chhiú-pió, o͘-jîn ba̍k-kiàⁿ, kui-thò ê chiàn-ho̍k…ê-á chhan-chhiūⁿ chhēng lo̍h bē-su cháu ē poe kāng-khoán…chin-chiàⁿ kiaⁿ sí bô lâng. Lán lóng thǹg-chhiah-kha, thǹg-pak-theh ū-iáⁿ khah su.

Koh chòe-kīn khòaⁿ lâng leh gián-kiú kóng án-chóaⁿ cháu khah ū hāu-lut khah bōe siū-siong, che hō͘ lâng siōⁿ tio̍h kòe-khì lâng tī ha̍k-hāu ê sî lóng bô kàu kòe, che soeh-bêng lán ê kàu-io̍k hām thé-io̍k lóng o͘-pe̍h kàu！

Chiâⁿ chē chu-sè ê būn-tê lán lóng bô chù-ì kòe, chhan-chhiūⁿ, kha-phoân ài choân-pō͘ ta̍h lo̍h khì thô͘-kha, sin-khu kap thô͘-kha ài ū chi̍t ê kak-tō͘, sin-khu / heng-khám khah ǹg thâu-chêng sió-kóa, kha-chiūⁿ-thúi ài chhōa kha-ē-thúi, io ài chò tiong-sim, siang-chhiú khin-sang iô-hàiⁿ, siang-chhiú bē-tàng sioⁿ khui, chhiú-khiau chiâⁿ-chò khut-chhioh-kak...téng-téng. Sī-kóng, lán nā cháu kú siáⁿ-mih si-lâng chu-sè lóng mā chhut lâi, 2 pêng keng-kah lóng oaiⁿ 1 pêng, 2 ki chhiú tī hêng chêng ná tn̄g-khì ê si̍t-kó beh-sí-tōng-hàiⁿ, a-khì-lí-suh-kiān kap kha-té-kin kiông beh tn̄g-khì ê khoán, 1 ki kha leh thoa lēng-gōa 1 ki kha.

Chòe-kīn koh khòaⁿ lâng leh thó-lūn phòe-sok ê būn-tê, he kin-pún sī kho-ha̍k-sèng ê hùn-liān ah, ū-iáⁿ háⁿ sí bô lâng. Che m̄-chai tùi bī-lâi lán lâng ê su-khó kám ū pang-chān, jīm-hô tāi-chì lóng án-ne leh chò. Án-ne lán mā bián hoân-ló he̍k-lêng tiān-chhiúⁿ ū 1 ji̍t ē piang--khì bē, lō͘ án-chóaⁿ chō lóng bē pêⁿ ê būn-tê.

Góa siōⁿ che eng-kai tōa pō͘-hūn lóng koh sī hi-hoa sêng-hūn khah chē lah. Tō chhan-chhiūⁿ lâng kóng ê「ūn-tōng hoan ūn-tōng, chèng-tī hoan chèng-tī」, chit khoán thâu-khak ke 1 khang ê nôa-thâu.

2017/8/21

Sit-tiān

2017/8/16

Sī m̄ sī hoe-kî chhò-loān？Chòe-kīn thàu-chá chhut-mn̂g lóng ē phīⁿ-tio̍h A-chiu kong-siong ha̍k-hāu piⁿ-a hit pâi ê chioⁿ-á-chhiū tháu-pàng chi̍t-chūn koh chi̍t-chūn ê cheng-phang, tī Lâm-a-kheⁿ ka-kang-khu kong-si gōa-ûi iā ū kui châng koh ū 2, 3 châng gio̍k-lân chin tōa châng mā thòaⁿ 1 chūn hō͘ lâng cheng-sóng ê phang-bī.

Koh ū Hú-siâⁿ ê Hōng-hông-bo̍k ná ē tī 8--goe̍h koh leh khui？Che tiāⁿ-tio̍h toh-ūi têng-tâⁿ--khì. Chē-chē to͘-chhī lâng eng-kai bē chhiūⁿ góa án-ne bín-kám chiah tio̍h, í-keng koàn-sì khong-khì u-jiám, phīⁿ-á chá to pháiⁿ--khì ah, kám m̄-sī？ Góa mn̄g tông-sū kám ū phīⁿ tio̍h gio̍k-lân ê phang-bī, bô lâng kóng ū. Á sī pêng-siông sî sit-thâu kòe thâu tāng, bô hit lō sim-su tī sì-kho͘-ûi-á ê khoân-kéng. Ū-iáⁿ sī m̄-chiâⁿ lâng lah, che sī 1 chióng tī hiān-tāi Tâi-oân oh tit tháu ê ai-pi.

Châng bô-tiuⁿ-tî sit-tiān, lán ū giâu-gî pōe-āu ê im-bô͘. Sè-kan hán-tit thang chhōe tio̍h chhan-chhiūⁿ hit khoán hiah hàm-kó͘ ê tāi-chì. Chóng--sī, hó-lī-ka-chài, he̍k-lêng tiān-chhiúⁿ bô piang--khì. Lí góa lóng koh tī-teh.

Lán ū tiau-kang khòaⁿ thiⁿ-téng, kiú-kiàn ê thiⁿ-chhiⁿ sih--leh, sih--leh, lāu pêng-iú leh ài chhiò ê khoán, chhiò lâng ba̍k-sek pìⁿ bái ah. Làn ê hīⁿ-khang chù-sim-á leh thiaⁿ goe̍h-khîm ê iu-iu, ū ōe beh kóng m̄ chāi án-chóaⁿ kóng khí ê bī-lâi. Góa ê chéng-thâu-á khai-sí phó͘ 1 siú piàn-tiāu ê 「thiⁿ-o͘-o͘」, lán lâng tian-tó kip tēng-gī in sim-lāi ê 「thiⁿ-kng」.

Ngó͘-sek, ba̍k-chiu, phīⁿ-á, hīⁿ-á, chhùi-chi̍h,phôe-hu lóng sī chin chú-koan--è. Che kap bûn-ha̍k bí-koan lóng kāng-khoán. Chóng-sī, chē-chē khoân-kéng kap jîn-ûi chhau-chok tō lóng pìⁿ chò bô khòaⁿ, bô thiaⁿ-kìⁿ…bô kāng siaⁿ-im ê sî, lí chiū ài chò liû-bông-chiá. Thiⁿ-chhiⁿ sī beh án-chóaⁿ chhiō lō͘ leh？Ká-sú lán bô ài kā sim-lāi ê kng tioh hoa. Lán put-sî mn̄g ka-tī kám ē-tàng khah mài hiah cho-sim bē？ Lán ê sîn-keng kám bē-tàng pàng khah lēng--è？ Ū 1 ji̍t tiāⁿ-tio̍h ē pia̍k-kóng…huih chhiong sim chiong hiah ak-chak tāi im-khàm. Hoān-sè, góa chiah ē chiâⁿ-chò khah「chèng-siông」 ê lâng ah. Thâu-khak éng-oán bián koh chhiá-jì, thâu-khak khong-khū-lih bián koh-chài ū su-sióng.

2016/4/7 kì-sū

2016/4/7 Tâi-lâm hó-thiⁿ；thīⁿ sī khóng—ê, Lâm-á-kheⁿ thiⁿ-khì kap khong-khì ū khah hó, put-jî-kò, Pa̍k-tōa-bú khòaⁿ bô.

Kim-á-ji̍t sī Tēⁿ Lâm-liông kí-ji̍t, Tâi-oân lâng kám koh ē kì i sī siáng? Hoān-sè sím-chí kóng kin-pún hām i sī siáng lóng m̄ chai！Liáu-liân lah, giân-lūn chū-iû ê tiōng-iàu-sèng bô lâng chai！M̄ chai kòe-khì Tēⁿ Lâm-liông sī ēng siⁿ-miā khì kā poa̍h--ê. Hiān-chūn, kóng-ōe tōa siaⁿ sī siáng piàⁿ lâi--ê, Tâi-oân lâng lóng m̄ chai iā lah. Chē-chē tha̍k-chheh lâng tha̍k chheh tha̍k khì kha-chiah-phiaⁿ kè-siok chò KBT ê pò͘-tē-ang-á, le̍k-sú ē ū chi̍t ê kau-tāi.

Tha̍k Siā-úi ji̍t-kì liáu, kám-kak chò-lâng ū-iáⁿ úi-tāi. Lâng chīn-chá khak-tēng chì-hiòng tek-khak sī hó--ê. Chóng-sī, khó͘-lêng ài ū chin kiông ê sìn-gióng. Góa siong-sìn góa ū chi̍t ji̍t tiāⁿ-tio̍h su-iàu「sîn」ê le̍k-liōng, ū sîn ê pôe-phōaⁿ. Ǹg-bāng, góa chá-ji̍t kiâⁿ hiòng chi̍t tiâu lō͘.

Ūsiá chit siú si hō͘ Siā-ùi, beh khì pí-sài ēng--ê, ē kái siá Tiong-bûn kap Tâi-gí chò-hóe sàng. Nā sī ū tio̍h-chióng, kám-giân beh ēng choân PE̍H-ŌE-JĪ siá. Beh lâi loān—ê, sui-bóng ki-hōe chiâⁿ sè. Che sī kim-nî, góa hō͘ ka-tī ê kè-ōe chi-it. Bāng chú tàu-saⁿ-kang.

(PS: Tīkong-si siá PE̍H-ŌE-JĪ, lâng tòng-chò leh siá pò͘-kò, siá Eng-bûn. Hah hah, siáng kiò lín sī chheⁿ-mê gû. )